Stratejik Yönetimin Temelleri

1.STRATEJİK YÖNETİM NEDİR.

 

Stratejik yönetim, bir organizasyonun ne yaptığını, varlık nedenini ve gelecekte ulaşmak istediği hedefleri ortaya koyan bir yönetim tekniğidir.  İşletmeler uzun dönemli nihai sonuç, sürdürülebilirlik, rekabet üstünlüğü ve yüksek kazanç elde etmek amacı ile stratejik yönetimi benimserler. Bunu yapmak için uzun dönemli planlar yapar ve kararlar alırlar.

Strateji aslında bir plandır. Çünkü stratejide esas olan, arzulanan ve istenen sonuçlara ulaşmaktır. Stratejiler aynen planlarda olduğu gibi, belirli bilgilere sahip olarak, ya da bilgilerin son derece yetersiz olduğu ileri derecede belirsizlik altında yapılır. Stratejide işletme ve içinde bulunduğu çevre dikkate alınır. Strateji plandan daha dinamiktir ve işletmenin ulaşmak istediği sonuçları etkileyebilecek rakip veya rakiplerin olası faaliyetlerinin de göz önüne alınmasını gerektirir.[1]

 

1.1.Stratejik Yönetimin Önemi

 

Günümüz yönetimi bütünüyle hızlı değişmelerin yönetimi demektir. Dünyanın yaşamakta olduğu hızlı ve sürekli değişim tüm sektörleri önemli ölçüde etkilemekte, mevcut amaç ve stratejileri, kısa zamanda yetersiz kılmakta, yeni sorunlar yumağı oluşturarak örgütleri belirsizlik ortamına sürüklemekte ve var4lığını tehdit etmektedir. Bilgi birikiminin teknolojiyi geliştirmesi, gelişen teknolojinin üretim ve tüketimi beslemesi değişimin hızını arttırmaktadır. Böyle bir ortamda işletmenin yaşamını devam ettirebilmesi, içinde bulunduğu çevrenin şartlarını bilmesine, gereğini yerine getirmesine, kendini rakiplerinden farklı kılabilmesine, daha esnek olabilmesine ve değişikliklere daha çabuk cevap vererek değişen şartlara kolay uyum sağlayabilmesine bağlıdır.[2]

 

1.2.Stratejik Yönetimin Gelişimi

 

Stratejik yönetimi ortaya çıkışı, yönetim biliminin doğuşundan oldukça sonradır. Genel bir ifade ile 20.yy’lın ikinci yarısına rastlar. İşletme yönetiminin doğuşundan stratejik yönetimin ortaya çıkışına kadar geçen süreyi birkaç safhaya ayırmak mümkündür.

  • Bütçe ve mali kontrol: Klasik yönetim düşüncesi, iş bölümüne dayalı, hiyerarşik ilişkiler belirlemeyi, iş ve faaliyetleri düzenlemeyi amaç edinmişti. Taylor, standart iş usulleri, genelgeler ve üretim planlamasıyla, Fayol genel anlamda planlama fonksiyonuyla, Weber ise görevlerin ve hiyerarşik ilişkilerin önceden tanımlanması ile ilgilenmişlerdir.

_________________

1.  Ülgen H. Ve Mirze .Kadri, “İşletmelerde Stratejik Yönetim”, Arıkan, İstanbul, 2007

2.  Büyüközkan G.,”Stratejik Yönetim”, Maltepe Üniversitesi Ders Notları, İstanbul, 2009

 

 

 

 

 

 

  • İşletme Politikası ve Uzun Vadeli Planlama : Klasik dönemden sonra, gelişmelere bağlı olarak planlama, standart iş usulleri veya fonksiyonel plan ve politikalardan daha geniş kapsamlı olarak ele alınmaya başlandı. İşletme bir bütün olarak görüldü, planlandı ve politikalar buna göre oluşturuldu.
  • Stratejik Planlama : Uzun vadeli planlama, ilk safhalarda, birden fazla yılı kapsayan satış tahminlerinden ibaretti ve daha çok geçm,ş yıllardaki başarılara dayanıyordu, yani bir anlamda uzun vadeli döneme yayılmış bütçeler olarak görülmüştü.
  • Stratejik Yönetim : Stratejik planlama safhasında kısa bir zaman sonra stratejik yönetim anlayışının ortaya çıktığı söylenebilir. Özellikle çevredeki değişkenlerin artması, işletmelerin giderek büyümesi ve çok bölümlü bir yapıya dönüşmeleri sonucunda stratejik yönetim işletmeler için kaçınılmaz olmuştur.
  • Türkiye’de Stratejik Yönetim : Ülkemizde işletmeciliğin doğuşu 1930-1940’lı yıllara rastlamaktadır. Bu dönemde yönetim problemleri üzerine fazlaca durulmadığı ve bilimsel yaklaşımların henüz başlamadığı da görülmektedir. İşletmelerin 1960ı yıllardan itibaren planlama bölümlerini kurmaya başladıkları görülmektedir.Ancak bu dönemlerdeki planlamalar ise kısa vadeli bütçeler ve programlar yapmaktan ibarettir.[3]

 

1.3.Stratejik Yönetimin Temel Özellikleri

 

Stratejik yönetimin amacı organizasyonun gelecekteki performansının artırılması, karlılık ve verimliliğinin yükseltilmesidir. Stratejik yönetim geleceğe yönelik vizyon oluşturulmasını amaçlar. Organizasyonda vizyonun belirlenmesinden sonra, bu vizyona ulaşılabilmesi için misyon belirlenir. Organizasyonda vizyon ve misyonun tüm çalışanlar tarafından benimsenmesi ve ortak değerler olarak kabul edilmesi büyük önem taşımaktadır. Vizyon ve misyon belirlenmesi organizasyonel başarı için yeterli değildir. Ayrıca, amaca ulaşmak için stratejiler ve aksiyon planları oluşturulmalıdır.

Stratejik yönetim esasen üst yönetimi ilgilendiren bir konudur. Üst yönetim tarafından oluşturulan stratejik planlama daha alt kademelerde görev alacak stratejistler tarafından uygulanır ve izlenir. Stratejik yönetimin başarısı için stratejik yönetim sürecinde görev alacak yönetici, uzman ve danışmanların belirlenmesi önem taşımaktadır.

 

 

______________

 

3.  Büyüközkan ,”Stratejik Yönetim”, Maltepe Üniversitesi Ders Notları, İstanbul, 2009

Stratejik yönetim, organizasyonun dış ve iç çevresini değerlendirmeye imkan veren bir yönetim tekniğidir. Stratejik yönetim, organizasyonun kendi iç yapısındaki güçlü ve zayıf yönlerin analiz edilmesine imkan sağlar. Stratejik yönetim , ayrıca organizasyonun diğer organizasyonlar karşısındaki durumunu tespit etmeye imkan sağlar. Organizasyon dışındaki fırsatlar ve tehditler/tehlikeler tespit edilmeye çalışılarak, organizasyonun daha başarılı olması için stratejiler oluşturulmasına çalışılır. Özetle, stratejik yönetim ile organizasyonun sahip olduğu kaynaklar, güçlü ve zayıf yönler, dış çevredeki fırsatlar ve tehlikeler tespit ve analiz edilir.

Stratejik yönetim, organizasyonun gelecekle ilgili faaliyetlerinin planlanması, örgütlenmesi, koordinasyonu, uygulanması ve kontrol edilmesine imkan sağlar.

Stratejik yönetim stratejilerin oluşturulması ve seçiminde rekabet ve portföy analizlerinden yararlanır. Portföy analizleri, strateji seçiminde kullanılan tekniklerdir. Portföy analizleri yapılarak, organizasyonun pazarda kalma ya da pazardan çekilme, başka şirketlerle birleşme ve saire konularda daha rasyonel karar vermesi amaçlanır.

Stratejik yönetim “stratejik düşünme”ye yardımcı olur. Bu çerçevede en doğru strateji ve taktikler belirlenemeye çalışılır ve bunlar uygulanır.

Stratejik yönetim ekip çalışmasına dayalı olarak organizasyonun hedeflere ulaşabileceğinin önemi üzerinde durur. Stratejilerin tespiti üst yönetimde geniş bir katılım ile yürütülür ve karar verme tekniklerinden şirket için en optimal olanı seçilir.

Stratejik yönetim , organizasyondaki problemlerin en etkin bir şekilde belirlenmesi ve çözümüne yardımcı olur. Bu çerçevede toplam kalite yönetimi tekniklerinden geniş ölçüde yararlanılır.[4]

 

1.4. Stratejik Yönetim Süreci

 

Stratejik yönetim süreci stratejik bilinçle başlar. Stratejik bilinçlilik ise işletme yöneticilerinin;

  • İş dünyasının ve onun bir parçası olarak bulunduğu üst sistemin sürekli değişim içinde bulunduğunu,
  • Sektördeki kurumların ve rakiplerin değişen çevre koşullarına uygun çeşitli stratejiler ürettiği ve uyguladığı,
  • Bu stratejilere cevap verebilecek ve hatta işletmeyi daha verimli duruma getirecek yeni stratejilerin gerekliliğini anlayabilmesi, bu konularda kafa yorması, fikirler üretmesi ve çalışmalar yapmasını ifade etmektedir.[5]

_____

Ahmet TÜRKAN

_____________

4.  Aktan C.C., “ Stratejik Yönetimin Özellikleri”, Makale, Çevrimiçi: http://www.canaktan.org/yonetim/stratejik-yonetim/ozellikler.htm 

 

5.  Ülgen H. Ve Mirze .Kadri, “İşletmelerde Stratejik Yönetim”, Arıkan, İstanbul, 2007